Aigues-Mortes: waar middeleeuwse stilte, zoutvlaktes en Camargue-smaken samenkomen

Binnen de perfect bewaard gebleven middeleeuwse muren lijkt het alsof de tijd anders verloopt. In de smalle straten hoor je nog de echo’s van vroegere eeuwen. Hier stap je letterlijk in de voetsporen van Saint-Louis, die vanaf deze plek op kruistocht ging.

Slapen binnen de muren: Hotel des Remparts

Ons verblijf in Hotel des Remparts, tegenover de indrukwekkende Tour de Constance, was een ervaring op zich. Het gebouw – ooit kazerne, gendarmerie en zelfs een gevangenis – werd door Cécile en Stéphane omgetoverd tot een oase van rust en ingetogen luxe.

De salons baden in zacht licht, de stenen gewelven vertellen hun eigen verhaal, en op het terras vertraag je vanzelf mee met het ritme van de Camargue. Het interieur is elegant en tijdloos, met behang dat subtiel knipoogt naar de Provence. Hier voel je je meteen thuis.

Op verkenning in het historische centrum

Na een rustige nacht gingen we op pad om de stad te verkennen. Place Saint-Louis vormt het hart van Aigues-Mortes. Midden op het plein staat het standbeeld van koning Lodewijk IX, die van hieruit vertrok voor de Zevende en Achtste Kruistocht. De gotische Notre-Dame des Sablons, gebouwd in de 12de eeuw en recent prachtig gerestaureerd, kijkt uit over het plein. Het plein zelf is de perfecte plek om even te pauzeren en te genieten van een drankje in de schaduw van de platanen. Of je kunt, net als wij, een tafeltje reserveren bij Toro Luna, het enige restaurant waar je authentieke taureau de Camargue kunt proeven.

Vlakbij zijn er ook twee bijzondere kapellen, elk met hun eigen verhaal. De 17e-eeuwse Chapelle des Pénitents Blancs is een barok juweeltje. De Chapelle des Pénitents Gris, opgericht rond 1400, is een van de oudste kapellen in de Camargue. Ze staat op de plek van een oud klooster van de Cordeliers-monniken, dat Lodewijk IX in 1248 aan hen gaf. Deze Cordeliers waren de oprichters van de Confrérie des Pénitents Gris, een religieuze broederschap die zich richt op liefdadigheid en gebed.

De geschiedenis van Aigues-Mortes in vogelvlucht 

Aigues-Mortes werd in 1240 gesticht door Lodewijk IX als toegang tot de Middellandse Zee. Dankzij de aanleg van een haven en kanalen werd het een strategische plek voor handel in zijde en specerijen – denk aan peper, gember, kruidnagel en saffraan – die via kooplieden uit Venetië en Genoa hun weg vonden naar de rest van Europa.

Tegen het einde van de 13de eeuw was Aigues-Mortes zelfs de enige Franse toegang tot de zee. Het was een kruispunt van culturen, handel en macht.

Wat waren de Kruistochten ook alweer? 

De kruistochten waren gewapende pelgrimstochten die door de paus werden gesteund en bedoeld waren om het Heilige Land te verdedigen. Maar ze evolueerden steeds meer naar grootschalige veroveringstochten, vaak uitgevoerd over zee. Saint-Louis leidde de laatste twee kruistochten – allebei een mislukking op militair vlak – en stierf uiteindelijk aan de pest in Tunis.

De Tour de Constance: stille getuige van een moeilijke periode 

We beginnen onze wandeling over de stadsmuren bij de Tour de Constance, een logisch startpunt omdat je van hieruit meteen een prachtig uitzicht hebt over de daken van Aigues-Mortes en de uitgestrekte roze zoutpannen in de verte. De kleur van het water, een zacht, bijna pastelroze, verandert voortdurend met het licht en vormt een uniek contrast met de zandkleurige muren.

De toren en haar geschiedenis

De Tour de Constance werd in de 13e eeuw gebouwd als verdedigingstoren en vuurtoren. Maar al snel kreeg het een donkerdere rol in de geschiedenis. Tijdens de periode van spanning tussen katholieken en protestanten, die vooral hevig was in de Languedoc, werd de toren omgebouwd tot een gevangenis. Na de intrekking van het Edict van Nantes in 1685 werden protestanten zwaar vervolgd, zowel wat betreft hun geloofspraktijken als hun bewegingsvrijheid. In deze regio leidde dit tot de zogenaamde ‘Oorlog van de Camisards’, waarin verzet en onderdrukking elkaar snel opvolgden.

Vanaf 1686 werden protestanten in de toren opgesloten, vaak zonder proces, simpelweg omdat ze weigerden zich te bekeren. De beroemdste gevangene was Marie Durand, die hier maar liefst 38 jaar doorbracht. Zij werd het boegbeeld van het verzet tegen de katholieke druk. In haar beroemde brieven beschrijft ze de vreselijke omstandigheden waaronder ze leefde en haar strijd voor vrijheid. Ze getuigen van kou, vochtigheid, ziektes en misbruik. Haar naam is een symbool geworden voor collectief lijden en een totaal gebrek aan perspectief. Er zaten uiteindelijk zo'n 200 vrouwen gevangen in de toren. Maar de meesten van hen, net als Marie Durand, weigerden hun geloof op te geven.

Een uitzicht dat alles samenbrengt

Vanop de toren heb je een wijds uitzicht over het Canal du Rhône à Sète, een belangrijke waterweg die de stad al eeuwenlang verbindt met handels- en transportroutes. Je kijkt ook uit over de volledige omwalling, de jachthaven, de glinsterende zoutmeren (les Salins) en het landschap van de Camargue dat zich rondom uitstrekt. Dit is een plek waar geschiedenis, natuur en levensverhalen samenkomen in één panorama.

De roze zoutvlaktes van de Camargue

De zoutpannen rond Aigues-Mortes zijn een van de meest indrukwekkende landschappen in de Camargue, met een geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Dankzij de ondiepe lagunes, het zoute water, de zon en de wind is het gebied perfect voor de zoutwinning. Al vanaf de stichting van de stad speelde zout een cruciale rol in de lokale economie en in de strategische positie van Aigues-Mortes.

Tegenwoordig beslaan de zoutpannen ongeveer 8000 hectare. Het roze water dat je vanop de stadsmuren ziet, is een spectaculair natuurverschijnsel. De kleur komt van microscopisch kleine algen en bacteriën die goed gedijen in het zoute milieu. Naarmate het zoutgehalte tijdens het verdampingsproces toeneemt, wordt de roze tint intenser. Dit unieke landschap trekt niet alleen bezoekers, maar ook flamingo’s aan. De vogels voeden zich met dezelfde organismen die het water kleuren en die hun veren een roze tint geven.

Zout - bron van inkomsten voor de Franse kroon 

Door de eeuwen heen was zout niet alleen een handelsproduct, maar ook een bron van macht en conflict. In de 14de eeuw voerde koning Filips VI de gabelle in, een belasting op zout die tot 1790 bleef bestaan en leidde tot smokkel en sociale spanningen. Rondom de stad werden wachttorens en forten gebouwd om de zoutproductie tegen indringers en sluikhandel.

Fleur de sel – uniek en onmisbaar in de keuken 

Ook vandaag de dag wordt hier nog steeds zout geoogst, waaronder de beroemde fleur de sel de Camargue. Deze delicate kristallen vormen zich aan het wateroppervlak bij de juiste combinatie van zon, warmte en wind. Ze worden met de hand geoogst, meestal in de vroege ochtend, om hun lichte structuur te behouden.

Fleur de sel gebruik je niet om mee te koken, maar om gerechten af te werken. Het voegt een subtiele crunch en een verfijnde ziltigheid toe aan vis, vlees, groenten of salades.

Smaken van de Camargue

De Camargue heeft een culinaire identiteit die gevormd werd door vissen, jagen, boeren en overleven in een ruig landschap. De typische producten? Vis, rijst, zout en stierenvlees.

Bij Toro Luna hebben we genoten van een indrukwekkende côte à l’os van Camargue-stier, perfect geroosterd en geserveerd met drie sauzen, geroosterde groenten en frietjes. Het vlees wordt een jaar vooraf geselecteerd en besteld – een traditie waar de restaurateur zichtbaar trots op is.

Als afsluiter kregen we een glaasje liqueur des gardians, gemaakt met meer dan twintig mediterrane kruiden en specerijen waaronder tijm, anijs, bonenkruid, oregano, en koriander. Het digestief is een eerbetoon aan de levensstijl van de "gardians", de traditionele veedrijvers of cowboys van de Camargue.

Waarom Aigues-Mortes blijft nazinderen

Aigues-Mortes laat je op een levendige manier kennismaken met geschiedenis, erfgoed en lokale tradities. Het stadje is klein en makkelijk te verkennen, ideaal voor wie graag onderweg nieuwe dingen ontdekt. De mix van middeleeuwse architectuur, lekker eten en zichtbare sporen uit het verleden zorgt ervoor dat een kort bezoekje al snel een echte reiservaring wordt.